Evalyne de Swart
werkgroepsecretaris
De Geleenbeek is een zijrivier van de Maas, die langs de noordrand van het Mergelland loopt. De beek ontspringt op de noordflank van het Plateau van Ubachsberg even ten zuidwesten van Heerlen en stroomt vervolgens in noordwestelijke richting naar Geleen en van daar naar de Maas. Het reliëfrijke beekdal wordt gevoed met kwelwater waardoor soortenrijke broekbossen en natte graslanden worden aangetroffen, met daarin onder meer de grootste populatie in ons land van de zeggekorfslak. Van grote betekenis is ook het kalkmoeras van de Kathagerbeemden met zeldzame soorten als schubzegge en gele zegge.
Hoofdpunten uit het advies
Uit de natuurdoelanalyse blijkt dat de natuur in het gebied onder druk staat door de hoge stikstofdepositie, verdroging, erosie en de aanvoer van met stikstof en fosfaat verontreinigd water vanuit de hoger gelegen gronden. Dit leidt tot aantasting van de natuur die bijvoorbeeld te zien is aan grote hoeveelheden brandnetels in de beekdalbossen en rietgroei in het kalkmoeras waardoor intensief beheer nodig is. Bijzondere diersoorten worden bedreigd. Zo is de populatie van de zeggekorfslak in de afgelopen jaren geslonken en is de nauwe korfslak mogelijk uit het gebied verdwenen. Door klimaatverandering nemen de problemen in het gebied toe. Zo wordt de verdroging groter omdat de Geleenbeek en zijbeken steeds dieper inslijt door periodieke, hevige stortbuien die in Zuid-Limburg steeds vaker optreden. De diepere beek voert in drogere tijden vervolgens het grondwater sneller af waardoor het grondwaterpeil daalt.De afgelopen jaren zijn in het Natura 2000-gebied Geleenbeekdal verschillende beheermaatregelen uitgevoerd zoals extra maaien, het weghalen van opslag en het bestrijden van exoten. Om te voorkomen dat de natuur (verder) verslechtert, adviseert de Ecologische Autoriteit de provincie om aanvullende maatregelen tot buiten de gebiedsgrenzen snel uit te werken en uit te voeren. De maatregelen zijn nodig om verdroging, diepe beekinsnijdingen, riooloverstortingen en de aanvoer van met meststoffen verontreinigd water aan te pakken. Bufferzones en overgangsgebieden kunnen helpen om de invloed vanuit de omgeving -zoals bijvoorbeeld de toestroom van meststoffen via het water- te beperken en de natuurkwaliteit te verbeteren. Ook moet de stikstofdepositie worden verminderd.
De opgaven op het gebied van natuur en water (zoals wateroverlast en Kaderrichtlijn Water) in het Geleenbeekdal vragen om een integrale aanpak door meerdere partijen, tot (ver) buiten het Natura 2000-gebied. Hiervoor is een goede samenwerking nodig tussen provincie, waterschap, gemeenten, terreinbeheerder(s) en landgebruikers in de omgeving.