Evalyne de Swart
werkgroepsecretaris
Het Korenburgerveen, een 459 hectare groot hoogveenlandschap nabij Winterswijk, maakt deel uit van een reeks veengebieden op de Duits-Nederlandse grens. Het gebied wordt gekenmerkt door een unieke hydrologie met grondwaterstromen in een oud gletsjerdal en uit omliggende zandruggen. Ondanks eerdere verdroging en de hoge stikstofdepositie blijft het een van de meest kansrijke hoogveenrestanten in Nederland, met diverse kwetsbare habitattypen en soorten zoals de gevlekte witsnuitlibel en kamsalamander.
Hoofdpunten uit het advies
Advies over de aanvulling op de Gelderse natuurdoelanalyse voor de eerste cyclus
De provincie Gelderland stelde in 2023 natuurdoelanalyses op voor elf Natura 2000-gebieden, waaronder het gebied Korenburgerveen. Met deze analyses wil de provincie bepalen of de bestaande en geplande maatregelen per gebied voldoende zijn om de natuurdoelen te halen. De Ecologische Autoriteit adviseerde eerder om de eindconclusies in die natuurdoelanalyses beter te onderbouwen of te herzien. De provincie heeft daarop haar eindconclusies opnieuw bekeken en één aanvullend rapport geschreven. Die aanvulling is voor advies aan de Ecologische Autoriteit voorgelegd.
De Ecologische Autoriteit spreekt waardering uit voor de heroverweging en ziet dat de provincie veel essentiële maatregelen voor natuurherstel neemt. Die inzet blijft van groot belang voor het bereiken van de natuurdoelen. Tegelijkertijd constateert de autoriteit dat de provincie te weinig aanvullende informatie ter onderbouwing heeft aangeleverd om het eerdere oordeel over de natuurdoelanalyses te wijzigen. De Ecologische Autoriteit blijft daarom bij haar eerdere adviezen om veel van de eindconclusies te herzien. De provincie zal een betere onderbouwing moeten geven, als zij toekomstige verslechtering van de Natura 2000-gebieden volledig wil uitsluiten.
De Ecologische Autoriteit ziet daarnaast dat de eindconclusies een sterk vereenvoudigd beeld geven van de verwachte natuurontwikkeling. Het geldende beoordelingssysteem kent slechts drie mogelijke categorieën. Daardoor raken nuances en het bredere verhaal over natuurherstel snel buiten beeld, bijvoorbeeld waar al betekenisvolle, maar nog niet volledige, stappen zijn gezet. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de provincies kunnen dit mogelijk meenemen bij de handreiking voor de volgende ronde natuurdoelanalyses.
De provincie beschikt over een uitgebreid en nog verbeterend monitoringssysteem en volgt daarmee de ontwikkeling van de natuur en de effecten van herstelmaatregelen nauwlettend. De provincie heeft informatie uit deze monitoring niet in het rapport opgenomen. De Ecologische Autoriteit adviseert daarom om de resultaten van de monitoring in toekomstige rapporten wel steeds mee te nemen in de analyses. Zo kan de provincie haar conclusies over de natuurontwikkeling beter onderbouwen.
Advies over de natuurdoelanalyse voor de eerste cyclus
De natuurdoelanalyse beschrijft een aantal problemen in het Korenburgerveen. Zo is de stikstofdepositie te hoog wat leidt tot vermesting, ongewenste plantengroei en (via de groei van berken) tot verdroging. Dit belemmert het herstel van hoogveen. De provincie en beheerder hebben de afgelopen jaren veel maatregelen genomen in het gebied, zoals berkenverwijdering. Hoogveen is erg gevoelig voor verdroging, en naast overbelasting met stikstof is dat het grootste probleem. Daarom is de provincie ook aan het werk met hydrologisch herstel van het gebied, waaronder het herstel van damwanden en het dempen van een sloot, die al grotendeels zijn afgerond.
De Ecologische Autoriteit onderschrijft deze maatregelen en adviseert daarbij om de uitvoering van effectieve maatregelen op te voeren. De belangrijkste is een structurele stikstofreductie. Daarnaast zijn andere maatregelen belangrijk zoals het intensiever verwijderen van berkenopslag en het versterken van ecologische verbindingen met andere hoogveengebieden. Ook is blijvende aandacht nodig voor het leefgebied van de kamsalamander.
In de natuurdoelanalyse van de provincie ontbreken veel (bestaande) gegevens over hydrologie, grondwaterkwaliteit, bodemchemie en de effecten van stikstof. Daardoor biedt volgens de Ecologische Autoriteit de natuurdoelanalyse onvoldoende onderbouwing om te concluderen dat verslechtering in het Korenburgerveen is uitgesloten. Ze onderschrijft dan ook het voornemen van de provincie voor gerichte aanpassingen van het monitoringsplan. Daarvoor kan vaak geput worden uit bestaande meetgegevens. De Ecologische Autoriteit adviseert ook de natuurdoelanalyse daarmee te verbeteren.