Rijntakken, provincies Gelderland, Overijssel en Utrecht

Hoofdpunten uit het advies

Advies over de aanvulling op de Gelderse natuurdoelanalyse voor de eerste cyclus
De provincie Gelderland stelde in 2023 natuurdoelanalyses op voor elf Natura 2000-gebieden, waaronder het gebied Rijntakken. Met deze analyses wil de provincie bepalen of de bestaande en geplande maatregelen per gebied voldoende zijn om de natuurdoelen te halen. De Ecologische Autoriteit adviseerde eerder om de eindconclusies in die natuurdoelanalyses beter te onderbouwen of te herzien. De provincie heeft daarop haar eindconclusies opnieuw bekeken en één aanvullend rapport geschreven. Die aanvulling is voor advies aan de Ecologische Autoriteit voorgelegd.

De Ecologische Autoriteit spreekt waardering uit voor de heroverweging en ziet dat de provincie veel essentiële maatregelen voor natuurherstel neemt. Die inzet blijft van groot belang voor het bereiken van de natuurdoelen. Tegelijkertijd constateert de autoriteit dat de provincie te weinig aanvullende informatie ter onderbouwing heeft aangeleverd om het eerdere oordeel over de natuurdoelanalyses te wijzigen. De Ecologische Autoriteit blijft daarom bij haar eerdere adviezen om veel van de eindconclusies te herzien. De provincie zal een betere onderbouwing moeten geven, als zij toekomstige verslechtering van de Natura 2000-gebieden volledig wil uitsluiten.
De Ecologische Autoriteit ziet daarnaast dat de eindconclusies een sterk vereenvoudigd beeld geven van de verwachte natuurontwikkeling. Het geldende beoordelingssysteem kent slechts drie mogelijke categorieën. Daardoor raken nuances en het bredere verhaal over natuurherstel snel buiten beeld, bijvoorbeeld waar al betekenisvolle, maar nog niet volledige, stappen zijn gezet. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de provincies kunnen dit mogelijk meenemen bij de handreiking voor de volgende ronde natuurdoelanalyses.
De provincie beschikt over een uitgebreid en nog verbeterend monitoringssysteem en volgt daarmee de ontwikkeling van de natuur en de effecten van herstelmaatregelen nauwlettend. De provincie heeft informatie uit deze monitoring niet in het rapport opgenomen. De Ecologische Autoriteit adviseert daarom om de resultaten van de monitoring in toekomstige rapporten wel steeds mee te nemen in de analyses. Zo kan de provincie haar conclusies over de natuurontwikkeling beter onderbouwen.

Advies over de natuurdoelanalyse voor de eerste cyclus
De Ecologische Autoriteit adviseert de natuurdoelanalyse voor het grote gebied Rijntakken zo te verbeteren, dat zowel de rivier als geheel, als de afzonderlijke Rijntakken, als alle 134 deelgebieden/uiterwaarden beter tot hun recht komen. Dan komen ook alle projecten binnen Rijntakken beter uit de verf. Doe dit in samenwerking met de andere provincies en de beheerders. Zo kunnen de kansen voor natuurherstel in relatie tot de eigenheid én samenhang van de Rijntakken in het gebied goed naar voren komen. Dan kan duidelijk worden waar welke natuur het beste kan gedijen en wat hiervoor nodig is. Hieraan is een speciaal hoofdstuk gewijd in het advies. 
De grootschalige natuurherstelprojecten in het rivierengebied hebben lokaal veel opgeleverd. De resultaten in het recente verleden en de kansen die hieruit voorkomen voor de toekomst komen onvoldoende naar voren in de natuurdoelanalyse. De mogelijkheden voor vergroting van rivierdynamiek zijn niet los te zien van alle andere functies van de rivier en met name van scheepvaart en hoogwaterveiligheid; natuurherstelmaatregelen moeten in dat licht ontwikkeld worden. De Ecologische Autoriteit concludeert dat een natuurdoelanalse van de Rijntakken niet opgesteld kan worden zonder inbreng en betrokkenheid van de belangrijkste watersysteembeheerder Rijkswaterstaat.
De natuurdoelanalyse voor Rijntakken gaat alleen in op stikstofgevoelige natuur en niet in op verschillen tussen locaties of deelgebieden. Bestaande gegevens en kennis van de andere provincies en beheerders zijn niet voldoende benut. De natuurdoelanalyse biedt daardoor onvoldoende inzicht in de problemen én de oplossingen.
Verder ziet de Ecologische Autoriteit dat de stikstofgevoelige leefgebieden van kwartelkoning, de watersnip, de stikstofgevoelige beschermde bossen en de beschermde graslanden zijn verslechterd, en verdere verslechtering kan niet worden uitgesloten. De natuurdoelanalyse beschrijft hiervoor niet voldoende maatregelen. Een aantal conclusies, dat de maatregelen voldoende zijn om doelen te halen, zijn in de natuurdoelanalyse daardoor niet voldoende onderbouwd en te positief ingeschat.